Fransa’da öğrencilerin eğitim koşullarının iyileştirilmesi talebiyle başlattığı protestolar ülke genelinde büyüyor. Başlangıçta öğretmen ve personel eksikliği, kalabalık sınıflar ve bakımsız okul binalarına karşı başlayan eylemler, hükümetin eğitim ve kamu hizmetlerindeki kesinti politikalarına yönelik daha geniş bir tepkiye dönüşmüş durumda.

Salı günü ülke genelindeki eylemlerde yaklaşık 1.800 lise ya öğrenciler tarafından bloke edildi ya da protestolar nedeniyle kapatıldı. Öğrenci sendikası USL’nin verilerine göre bu sayı, Fransa’daki liselerin neredeyse yarısına denk geliyor. CGT sendikası ise Paris dışındaki gösterilerde öğleden sonra itibarıyla 260.000 kişinin sokağa çıktığını açıkladı. Marsilya’da 30.000, Lyon’da ise 20.000 gösterici olduğu bildirildi.

Öğrenciler yalnız değil

Protestoların dikkat çeken yönlerinden biri, hareketin artık yalnızca öğrencilerden oluşmaması. Paris’in doğusundaki bir lisenin önünde veliler, öğretmenler, sendikacılar ve yerel siyasetçiler öğrencilerin önünde insan zinciri oluşturdu. Bazı bölgelerde CGT sendikasının görevlileri, öğrencilerin oluşturduğu protesto bloklarıyla polis arasında durarak eylemcilere destek veriyor.

Strasbourg’da öğrenciler, üniversite öğrencileri ve demiryolu çalışanları bir araya gelerek bir mühendislik okulunun önünde zincir oluşturdu ve polisin geri çekilmesini sağladı. Paris’teki Güzel Sanatlar Okulu’nda da yüzlerce kişinin katıldığı toplantılar düzenlendi.
Protestoların üniversitelere yayılması, öğretmenlerin, velilerin ve sendikaların harekete katılması, ülkede daha geniş bir toplumsal hareketin oluşabileceği tartışmasını beraberinde getiriyor.

Sorun yalnızca öğretmen eksikliği değil

Eylemlerin temelinde okullardaki ağır çalışma ve eğitim koşulları bulunuyor. Öğretmen ve diğer personel eksikliği, aşırı kalabalık sınıflar, bakımsız binalar ve uzun ders araları öğrencilerin en önemli şikâyetleri arasında.

Hükümetin 2027 bütçesinde 1.588 öğretmen kadrosunun kaldırılması planı ise tepkileri daha da artırıyor.

Protestolara katılan gençlerden Hamadi H., sorunun yalnızca eğitim sistemindeki aksaklıklarla sınırlı olmadığını söylüyor. Özellikle Paris banliyölerindeki yoksul mahallelerde yaşayan gençlerin eğitimde daha baştan dezavantajlı durumda olduğunu belirten Hamadi H., sosyal eşitsizliğin okul sistemi üzerinden de yeniden üretildiğini söyledi.

Genç protestocuya göre bazı okullarda öğrenciler 36 kişilik sınıflarda ders görüyor. Kışın ısıtma sorunları, yazın ise aşırı sıcaklar yaşanıyor. Bazı öğrenciler, üniversiteye giriş sınavı öncesinde temel derslerde aylarca öğretmensiz kaldıklarını anlatıyor.

Bu nedenle protestolar, yalnızca “daha fazla öğretmen” talebinin ötesine geçerek eğitim hakkı, sosyal eşitsizlik ve kamu hizmetlerinin niteliği tartışmasına dönüşüyor.

“Eğitime para yok, silahlanmaya var”

Öğrencilerin eleştirilerinin bir başka boyutunu hükümetin bütçe politikaları oluşturuyor.

Junge Welt’in haberine göre, Hamadi H., eğitim ve sosyal harcamalarda kesintiler yapılırken askeri harcamaların artırılmasını eleştiriyor. Genç protestocu, devletin tasarruf gerekçesiyle eğitim bütçesini azaltırken savaş ve silahlanmaya büyük kaynak ayırmasını adaletsiz bulduğunu söylüyor.

Bu yaklaşım, protestoların yalnızca okul koşullarına değil, hükümetin genel ekonomik ve sosyal politikalarına yöneldiğini gösteriyor.

Öğrenciler arasında daha kapsamlı bir toplumsal değişim isteyenlerin de bulunduğunu belirten Hamadi H., ancak kısa vadede daha fazla öğretmen, daha fazla kaynak ve gerçek eğitim reformu taleplerinin öne çıktığını ifade ediyor.

Polis müdahaleleri tartışmanın merkezinde

Protestolar büyürken polis müdahaleleri de tartışmanın önemli başlıklarından biri haline geldi.

Eylemlerin başlamasından bu yana 6.000 civarında kişinin gözaltına alındığı, 200’den fazla kişinin yaralandığı bildiriliyor. Gözaltına alınanların önemli bölümünün reşit olmadığı belirtiliyor.

En ağır olaylardan biri Lens kentinde yaşandı. 15 yaşındaki bir lise öğrencisi, pazartesi günü bir polis bombasının patlaması sonucu elini kaybetti. Olayın ardından öğrencinin okul müdürü France Inter radyosuna yaptığı açıklamada genç öğrenciyle dayanışma içinde olduğunu söyledi ve öğrencinin herhangi bir disiplin sorunu bulunmayan başarılı bir öğrenci olduğunu belirtti.

Protestocular, polis müdahalelerinin özellikle çocuklar açısından orantılı olup olmadığını sorguluyor. Hamadi H. de polisle karşı karşıya gelmenin gençler üzerinde yarattığı güçsüzlük duygusundan söz ediyor ve protestolar sırasında çok sayıda gencin ağır yaralandığını anlatıyor.

Bu olaylar, hükümet ve bazı medya organlarının protestocuları yalnızca “sokak olayları çıkaran gençler” olarak göstermesinin yetersiz olduğu yönündeki tartışmayı da güçlendiriyor.

“Mai 68” benzetmesi yeniden gündemde

Hareketin öğrencilerden başlayarak üniversitelere, öğretmenlere, velilere ve sendikalara yayılması Fransa’da 1968 protestolarını hatırlatan yorumlara yol açıyor.
Salı günü birçok gösteride “Mai 68 – Octobre 26 ” yani “Mayıs 68 – Ekim 26” yazılı pankartlar taşındı.

Ancak bugünkü hareketin geleceği henüz net değil. Öğrenciler protestoları sürdüreceklerini açıklarken, eylemlerin eğitim alanının ötesine geçerek daha geniş bir sosyal harekete dönüşüp dönüşmeyeceği önümüzdeki günlerde belli olacak.

Bir yanda eğitim, sosyal hizmetler ve kamu yatırımlarında daha fazla kaynak talep eden gençler; diğer yanda bütçe disiplini ve kamu harcamalarının sınırlandırılmasını savunan hükümet politikaları bulunuyor. Sokaktaki hareket ise bu tercihlerin toplumdaki eşitsizlikler üzerindeki etkisini yeniden tartışmaya açmış durumda.