Ortadoğu’daki savaşın etkileri küresel ekonomide giderek daha fazla hissediliyor. İran yönetiminin dünya ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nı kontrol etmeyi sürdürmesi nedeniyle gemi trafiği neredeyse durma noktasına geldi. Ablukanın uzaması, küresel tedarik zincirleri üzerindeki baskıyı artırıyor.

Bölgede sadece petrol tankerleri değil, aynı zamanda dünya piyasaları için hayati öneme sahip gübre taşıyan 20’den fazla gemi de bekliyor. Bu durum, özellikle fabrikalar, tarım ürünleri tüccarları ve en çok da çiftçiler için ciddi bir tedarik sorunu yaratıyor.

Uzmanlara göre küresel bir gübre krizi şimdiden kendini göstermeye başladı. Normalde dünya azot bazlı gübre üretiminin üçte birinden fazlasını sağlayan Körfez ülkelerinden sevkiyat tamamen durmuş durumda. Üre, kükürt ve amonyak gibi kritik hammaddelerde de ciddi kesintiler yaşanıyor.

Gübre üretim maliyetlerinin yüzde 80’e yakını doğalgazdan kaynaklanırken, savaşla birlikte artan gaz fiyatları gübre fiyatlarını da hızla yükseltiyor.

Bu gelişmelerin en büyük etkisi tarım sektöründe hissediliyor. Çiftçiler için gübre, üretimin vazgeçilmez bir unsuru. Ancak hem fiyatların yükselmesi hem de ürünün bulunamaması, ekim kararlarını doğrudan etkiliyor. Daha az gübre gerektiren ürünlere yönelim artarken, bu durum verim düşüşü riskini beraberinde getiriyor.

Uzmanlar, küresel ölçekte tarımsal üretimde düşüş yaşanabileceği ve bunun da gıda fiyatlarına zam olarak yansıyacağı uyarısında bulunuyor. Sonuçta artan maliyetin tüketiciye yansıması kaçınılmaz görünüyor. Tüketici faturayı parayla öderken savaşın sürdüğü bölgede insanlar bu faturayı canlarıyla ödüyor. Öte yandan savaşın şiddeti artarak sürüyor. İran ve Katar topraklarındaki en büyük doğalgaz sahalarından birinin vurulduğu bildirildi. İran yönetimi ise “kapsamlı bir ekonomik savaş” tehdidinde bulundu. Kuzey Denizi petrolü Brent’in fiyatı ise 110 dolar seviyesine yaklaşarak yükselişini sürdürdü.

Gübrede stratejik rezervlerin bulunmaması ise krizi daha da derinleştiriyor. Özellikle ithalata bağımlı Hindistan ve birçok Afrika ülkesinde gıda güvenliği riske girmiş durumda. Uzmanlar, yeni bir küresel açlık krizinin ihtimal dahilinde olduğunu belirtiyor.