Ateşkesin ön koşulu olarak, küresel ticaret açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın kısmen yeniden açılması öne çıkıyor. Sürece Pakistan Başbakanı’nın yanı sıra Suudi Arabistan ve Umman’ın da arabuluculuk yaptığı belirtiliyor. Taraflar arasındaki yeni müzakere turunun Cuma günü Pakistan’ın başkenti İslamabad’da başlaması planlanıyor.
Washington’dan ilk değerlendirme
ABD Başkanı Trump’ın hafta başında İran’ın altyapısına yönelik “yoğun saldırılar” düzenleyebileceklerini söylemesi ve hatta “bir uygarlığın yok olabileceği” yönündeki açıklamaları tansiyonu artırmıştı. Ancak Washington’daki gözlemciler, yaşanan ani politika değişikliğinin büyük ölçüde Pakistan’ın arabuluculuk çabalarına bağlı olduğunu aktarıyor.
Hr-İnfo’ya konuşan ABD muhabiri Anne Schneider, perde arkasında günlerdir yoğun ve dolaylı temasların yürütüldüğünü, Trump’ın bu ateşkesle “geri adım atmadan” gerilimi düşürme fırsatı bulduğunu belirtiyor. Trump’ın kendi sosyal medya platformunda, ateşkesin ancak İran’ın Hürmüz Boğazı’nı tamamen açmayı kabul etmesi hâlinde geçerli olacağını vurguladığı da hatırlatılıyor.
İran’dan ilk sinyaller: Boğaz kısmen açılıyor
İran Dışişleri Bakanı, önümüzdeki iki hafta boyunca Hürmüz Boğazı’ndan geçişlere İran ordusunun koordinasyonunda izin verileceğini açıkladı. Ancak geçişlerin tüm ülkelere açık olup olmayacağı belirsizliğini koruyor. Bu durum, ateşkesin kırılgan olduğuna işaret ediyor.
Açıklamada, “teknik kısıtlamalar” nedeniyle geçişlerin sınırlı olabileceği belirtilirken, bunun özellikle Tahran’ın dostane gördüğü ülkelere öncelik tanıyacağı şeklinde yorumlanabileceği ifade ediliyor. Bu da ABD’nin talep ettiği “tam açılma” şartının henüz karşılanmadığı anlamına geliyor.
Ateşkesin siyasi ve ekonomik yansımaları
ABD’de İran’la süren savaş giderek daha fazla eleştiri topluyor. Artan enerji fiyatları ve ekonomik baskılar nedeniyle kamuoyunda “Bu savaş bize ne kazandırıyor?” sorusu yüksek sesle sorulmaya başlandı.
Washington’daki değerlendirmelere göre, ABD yönetimi şu ana kadar somut bir stratejik kazanım elde edemedi. İran rejimi ayakta kalmaya devam ederken, Hürmüz Boğazı’nı bir baskı aracı olarak kullanmaya başlaması dikkat çekiyor. Bu durum, Trump yönetiminin dış politikadaki hedeflerine ulaşamadığı yönünde yorumlara yol açıyor.
Gerilimin kısmen düşmesi, petrol fiyatları başta olmak üzere küresel piyasalarda yakından takip ediliyor.
